konsekwencje ogłoszenia upadłości

Konsekwencje upadłości konsumenckiej

Skutki ogłoszenia upadłości konsumenckiej dotykają różnych sfer życia upadłego. Obejmują one swoim zakresem zarówno skutki osobiste i majątkowe. Również skutki w zakresie zawieranych przez dłużnika umów oraz jego małżeństwa. Nadto ogłoszenie upadłości konsumenckiej wywiera wpływ na toczące się z udziałem dłużnika postępowania sądowe, sądowoadministracyjne, egzekucyjne, a także postępowania przed sądem polubownym. Jakie są zatem konsekwencje upadłości konsumenckiej?

Skutki co do osoby dłużnika

  1. Zgodnie z art. 57 pr. upadł. z chwilą ogłoszenia upadłości upadły jest obowiązany wskazać i wydać syndykowi cały swój majątek. Nadto musi wydać dokumenty dotyczące jego działalności, majątku oraz rozliczeń. W szczególności chodzi o księgi rachunkowe oraz ewidencje prowadzone dla celów podatkowych i korespondencję. Wykonanie tego obowiązku upadły potwierdza w formie oświadczenia na piśmie, które składa sędziemu-komisarzowi. Brak wykonania tego obowiązku może mieć bardzo negatywne skutki dla dłużnika. Sąd może z urzędu, lub na wniosek syndyka umorzyć postępowanie o ogłoszenie upadłości konsumenckiej.
  2. W toku postępowania dłużnik jest zobowiązany udzielać sędziemu komisarzowi oraz syndykowi wszelkich potrzebnych wyjaśnień dotyczących swojego majątku. Innymi słowy jest on zobowiązany do współdziałania w tym zakresie z sądem oraz syndykiem. Nadto pewną dolegliwością dla upadłego może być fakt, że sędzia komisarz może zakazać mu opuszczania terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W praktyce z tego uprawnienia korzysta niezwykle rzadko.
  3. Z uwagi na fakt, że z chwilą ogłoszenia upadłości dłużnik jest zasadniczo pozbawiony zarządu swoim majątkiem (dalej jest właścicielem, ale nie może nim rozporządzać, czynić z niego przedmiotu hipotek, zastawów itp) w codziennym życiu będzie, mówiąc potocznie, funkcjonować razem z syndykiem, w takim zakresie, w jakim nie został pozbawiony zarządu nad masą upadłości. Sam syndyk natomiast będzie prowadził zarząd nad masą upadłości.
  4. Z dniem ogłoszenia upadłości, z mocy ustawy, między małżonkami powstaje rozdzielność majątkowa małżeńska – o tym napiszę szerzej w następnym wpisie.

Konsekwencje upadłości konsumenckiej – bieżące funkcjonowanie

  1. Należy pamiętać, że w sprawach związanych z szeroko rozumianym bieżącym funkcjonowaniem upadły jest całkowicie autonomiczny. W przeszłości zdarzało się, że dostawcy mediów oraz usług telekomunikacyjnych wysyłali do syndyka rachunki do zapłaty. Według mnie tego rodzaju praktyka była nieprawidłowa i jako taka nie znajdowała uzasadnienia w treści przepisów prawa upadłościowego. W związku z tym przyjąć należy, że w zakresie czynności związanych z bieżącym funkcjonowaniem, dłużnik pozostaje całkowicie niezależny. Może sam płacić rachunki, zawrzeć umowę o prowadzenie rachunku bankowego, podróżować, zawierać umowy telekomunikacyjne.

Środki przymusu – dwie sytuacje, w których mogą być stosowane

  1. Jeżeli upadły ukrywa się lub ukrywa swój majątek w sprawie, w której wydano postanowienie o ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację jego majątku.
  2. Jeżeli upadły uchybia swoim obowiązkom lub po ogłoszeniu upadłości dopuszcza się czynów mających na celu ukrycie majątku, obciążenie go pozornymi zobowiązaniami lub w jakikolwiek sposób utrudnia ustalenie składu masy upadłości.
  3. Skutkiem takiego działania może być to, że: sędzia komisarz umorzy postępowanie na podstawie przepisów prawa upadłościowego. Nadto jeżeli upadły nie wykona czynności, do której dokonania jest zobowiązany, sędzia komisarz może wyznaczyć mu dodatkowy termin do jej dokonania. W przeciwnym razie nałoży na niego karę grzywny. Jednym postanowieniem sąd nie może nałożyć grzywny wyższej niż 15 000 zł. Co więcej istnieje możliwość zamiany grzywny na areszt. Jeden dzień aresztu to od 50 do 1500 zł grzywny, przy czym ogólny czas trwania aresztu w tej samej sprawie nie może przekroczyć 6 miesięcy. W praktyce nie słyszałem o zastosowaniu aresztu względem upadłego dłużnika. Wyobrażam sobie jednak, że ten środek przymusu może znaleźć zastosowanie w sytuacjach absolutnie wyjątkowych.

Konsekwencje ogłoszenia upadłości konsumenckiej względem majątku dłużnika

  1. Jakkolwiek dłużnik dalej pozostaje właścicielem swojego majątku, tak musi się liczyć z utratą zarządu nad jego składnikami oraz jego spieniężeniem. Od momentu ogłoszenia upadłości konsumenckiej dłużnik nie może na przykład sprzedać swojego mieszkania. Podmiotem do tego uprawnionym jest syndyk.
  2. W przypadku upadłych będących osobami fizycznymi sędzia-komisarz określa zakres i czas korzystania przez upadłego i zamieszkujących z nim osób bliskich z mieszkania znajdującego się w lokalu lub w budynku wchodzącym do masy upadłości. Tutaj kluczowe znaczenie ma data ogłoszenia upadłosci. Jeżeli w tym momencie dłużnik lub jego bliscy mieszkają w nieruchomości wchodzącej w skład masy, to ten przepis będzie miał zastosowanie. Dość ciekawie prezentuje się kwestia pojęcia osób bliskich upadłego. Przedmiotowa regulacja bynajmniej nie mówi o krewnych lub powinowatych upadłego. Przyjąć zatem wypada, że zakres znaczeniowy tego pojęcia jest szerszy i obejmuje nie tylko osoby należące do kręgu „rodziny” dłużnika.
  3. Z dniem ogłoszenia upadłości majątek dłużnika staje się masą upadłości, która ze ma na celu zaspokojenie (zwykle częściowe) wierzycieli. Dłużnik nie może rozporządzać tym mieniem, a gdyby to już zrobił (np. sprzedał samochód) taka czynność będzie nieważna.

Podsumowanie

Jak widzisz skutki ogłoszenia upadłości konsumenckiej dotykają wielu sfer życia upadłego dłużnika. Niemniej jednak z pola widzenia nie może schodzić naczelny cel tego postępowania, jakim jest umorzenie wszystkich zobowiązań upadłego. Powyższe niedogodności nie trwają wiecznie, a efekt w postaci odzyskania wolności finansowej jest w mojej ocenie tego warty. Powodzenia i życzę wytrwałości!

Łukasz Stępień

Redaktor naczelny

Prawnik i aplikant adwokacki przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w Łodzi. Interesuję się upadłością konsumencką i prawnymi formami pomocy osobom zadłużonym

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *