kto nie może ogłosić upadłości

Kto nie może ogłosić upadłości?

Skutkiem marcowej zmiany przepisów prawa upadłościowego było uchylenie regulacji, które w krzyżowały plany dłużnika i przekreślały jego szanse na oddłużenie. Obecnie jeżeli prawidłowo przygotujesz i złożysz wniosek, to sąd musi rozpatrzyć go pozytywnie. W tym wpisie odpowiem zatem na pytanie – kto nie może ogłosić upadłości konsumenckiej?

Jak było w poprzednim stanie prawnym – kto nie może ogłosić upadłości?

Przepisy dotyczące upadłości konsumenckiej podlegają ciągle trwającej liberalizacji. Początkowo była to instytucja praktycznie martwa. Przesłanki uzyskania oddłużenia w drodze upadłości konsumenckiej były tak restrykcyjne, że mało który dłużnik mógł sprostać wymaganiom stawianym przez ustawodawcę. Ten ostatni powziął stosowne działania nakierowane na zmianę przepisów i dzięki temu obecnie zdecydowanie więcej osób może ogłosić upadłość konsumencką.

Pierwszy problem – brak majątku dłużnika

Zgodnie z art. 4912 ust. 1 pr. upadł. w postępowaniu dotyczącym upadłości konsumenckiej zasadniczo nie ma zastosowania art. 13 pr. upadł, zgodnie z którym sąd oddala wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania lub wystarcza jedynie na zaspokojenie tych kosztów, natomiast może oddalić taki wniosek wówczas, gdy majątek dłużnika jest obciążony hipoteką, zastawem, zastawem rejestrowym, zastawem skarbowym lub hipoteką morską w takim stopniu, że pozostały jego majątek nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. W dużym zatem skrócie sąd miał możliwość oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej wówczas, gdy majątek dłużnika był tak znikomy, że środki uzyskane z tytułu jego sprzedaży nie wystarczałyby chociażby na pokrycie kosztów postępowania. Była to tzw. przesłanka negatywna w postaci ubóstwa masy upadłości. Ustawodawca wyeliminował ją w dużej nowelizacji w 2015 roku. Więcej pisałem o tym we wpisie – ogłoszenie upadłości bez majątku – także zapraszam do lektury.

Drugi problem – art. 4914 pr. upadł

Tutaj sądy miały pole do popisu. Najgorsze było to, że co sąd, to obyczaj. W zasadzie każdy sąd w Polsce miał różną praktykę stosowania tego przepisu. Nie ulega żadnej wątpliwości, że najczęściej na jego podstawie dochodziło do oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. W uzasadnieniu projektu do zmian, które weszły w życie 24 marca 2020 roku ustawodawca dostrzegł problem. Wskazano tam, że „dotychczas obowiązujące rozwiązania, pozwalające na oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej na podstawie ustalenia, że dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień, są przyczyną znacznych różnic orzeczniczych w poszczególnych okręgach sądowych, przyczyniając się do powstania zjawiska <<turystyki>> upadłościowej na terenie kraju”. Innymi słowy dłużnicy występowali z wnioskiem o ogłoszenie upadłości konsumenckiej do tych sądów, w których praktyka orzecznicza była sprzyjająca.

Stosownie do art. 4914 pr. upadł sąd obligatoryjnie oddalał wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. W przypadku natomiast, gdy w okresie 10 lat przed dniem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej:

-w stosunku do dłużnika prowadzono postępowanie upadłościowego według przepisów tytułu V części trzeciej Prawa upadłościowego, jeżeli postępowanie zostało umorzone z innych przyczyn niż na wniosek dłużnika,

-ustalony dla dłużnika plan spłaty wierzycieli uchylono wobec jego niewykonywania,

-dłużnik, mając taki obowiązek, wbrew przepisom ustawy nie zgłosił w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości,

-czynnośc prawna dłużnika została prawomocnie uznana za dokonaną z pokrzywdzeniem wierzyciel,

sąd wniosek oddalał. Jednak mógł ogłosić upadłość dłużnika, jeżeli przeprowadzenie postępowania było uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi. Przesłanki wskazane powyżej nie miały zatem charakteru bezwzględnego. Sądy bardzo sporadycznie stwierdzając istnienie przesłanki negatywnej, były skłonne wydać postanowienie o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej wnioskodawcy.

Kto nie może ogłosić upadłości – kolejne przykłady na gruncie starych przepisów.

Niezależnie od przyczyn wskazanych powyzej, jeżeli w tym samym okresie przed ogłoszeniem upadłości w stosunku do dłużnika prowadzono już postępowanie upadłościowe, w którym umorzono całość lub część jego zobowiązań, sąd oddalał wniosek, chyba że do niewypłacalności dłużnika lub zwiększenia jej stopnia doszło pomimo dochowania przez dłużnika należytej staranności lub przeprowadzenie postępowania było uzasadnione względami słuszności lub względami humanitarnymi.

Sąd oddalał wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej, jeżeli dłużnik we wniosku podał dane, które były niezgodne z prawdą lub niezupełne.

Jak jest obecnie – kto nie może ogłosić upadłości?

24 marca 2020 roku uchylono art. 4914 pr. upadł i dostępność do postępowania o ogłoszenie upadłości konsumenckiej zdecydowanie się zwiększyła. W praktyce zatem, przy założeniu że wniosek przygotowano i złożono prawidłowo, to sąd musi rozpatrzyć go pozytywnie.

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym w istocie mamy dwie przesłanki negatywne:

-posiadanie statusu przedsiębiorcy (wystarczy, że na dzień złożenia wniosku nie będziemy figurowali w CeiDG lub w KRS)

-brak stanu niewypłacalności dłużnika – czyli sytuacja, w której dłużnik, mimo zapewnień sformułowanych we wniosku jest wypłacalny.

Podsumowanie

Z powyższego wpisu dowiedziałeś się kto nie może ogłosić upadłości konsumenckiej. Na tym etapie postępowania sąd nie będzie badał moralności płatniczej dłużnika (będzie dokonywał tego później). W praktyce zatem zweryfikuje jedynie to, czy wnioskodawca nie posiada statusu przedsiębiorcy oraz czy rzeczywiście jest niewypłacalny. Pozytywna weryfikacja tych okoliczności spowoduje, że wyda postanowienie o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej wobec niewypłacalnej osoby fizycznej.

Łukasz Stępień

Redaktor naczelny

Prawnik i aplikant adwokacki przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w Łodzi. Interesuję się upadłością konsumencką i prawnymi formami pomocy osobom zadłużonym

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *